Dünya əhalisinin 40 faizi zərərli ozon kirliliyinə məruz qalıb

Anadolu Ajansı yazır ki, Avropa Birliyi Orta Müddətli Hava Proqnozları Mərkəzi (ECMWF) və Copernicus Atmosfer Monitorinq Xidməti (CAMS) 2026-cı ilin ilk səkkiz ayı üzrə yer səviyyəsində olan ozonun qlobal təsirlərini araşdırıb. Təhlil göstərir ki, yer səviyyəsi ozon çoxsaylı kimyəvi reaksiyalar nəticəsində, xüsusilə günəş işığı və yüksək temperaturun təsirilə yaranan ikincil kirleticidir.

Bu qaz insan sağlamlığına, ekosistemlərə və kənd təsərrüfatı məhsuldarlığına zərər verir. 2026-cı ildə bir sıra faktorların təsiri ilə müxtəlif regionlarda ozon səviyyəsi kritik həddə çatıb və buna milyonlarla nəfər təsirlənib.

Dünya əhalisinin 40 faizi təhlükəli ozon səviyyələrinə məruz qalıb, yalnız 5 faizi isə Dünya Səhiyyə Təşkilatının göstərişlərinə uyğun yaxşı səviyyədə ozon tənəffüs edib.

Ən çox zərər Asiyada hiss olunub; burada sənaye və nəqliyyat kirliliyi ilə yanaşı təbii amillər də yüksək ozon səviyyələrinə səbəb olub. Asiya əhalisinin 60 faizi bu kirlilikdən təsirlənib. Avropada isə əhalinin 50 faizi pis və çox pis səviyyədə ozona məruz qalıb, burada ardıcıl isti hava dalğaları yaz aylarında vəziyyəti ağırlaşdırıb.

Şimali Amerikada isə 2026-cı ildə baş vermiş meşə yanğınları səbəbindən ozon öncülü emisyonlar artıb və əhalinin üçdə ikisindən çoxu yüksək kirlilik səviyyələrindən əziyyət çəkib.

ECMWF-nin baş direktoru Florian Pappenberger bildirir ki, hava kirliliyi sərhəd tanımır və meşə yanğınlarının tüstüsü, ozon və toz minlərlə kilometr uzaqlara yayılaraq çoxluqla regionları da təsir edir. CAMS-in direktoru Lorens Ruil isə vurğulayır ki, hava kirliliyi, iqlim dəyişikliyi, sağlamlıq və gəlir mənbələri arasında müəyyən əlaqələr mövcuddur və qlobal miqyasda koordinasiyalı tədbirlər tələb olunur.