Albaniyada korrupsiyaya qarşı mübarizə suallar doğurur

Deutsche Welle yazır ki, Albaniya Dövlət Kəşfiyyat Xidmətinin keçmiş rəhbəri Vlora Hyseni korrupsiya iddiaları üzrə istintaqa cəlb olunub və ev həbsində saxlanır. Ona qarşı cinayətkar şəxsə dəstək vermək və istintaq sirrinin açıqlanması ittihamları irəli sürülüb.

Hysenin istintaqı Albaniyanın rəqəmsal infrastrukturuna cavabdeh Milli İnformasiya Cəmiyyəti Agentliyində (AKSHI) baş vermiş korrupsiya işi ilə bağlıdır. Hysenin kəşfiyyat başçısı kimi əldə etdiyi məlumatlardan cinayətkar şəxsə kömək etmək üçün istifadə etdiyi güman edilir.

Son illərdə Albaniyada yüksək vəzifəli şəxslər — keçmiş prezident, keçmiş baş nazir, Tirana meri və digər yüksək rütbəli məmurlar — cinayət prosesləri ilə üzləşiblər. Hamısı dövlət vəzifələrindən sui-istifadə ittihamları ilə bağlıdır.

2016-cı ildə həyata keçirilən ədliyyə islahatı nəticəsində yeni qurumlar, o cümlədən Korrupsiyaya və Təşkilatlanmış Cinayətə Qarşı Xüsusi Strukturu (SPAK) yaradılıb. Bu qurumlar yüksək vəzifəli şəxslərin təqibinə başlayıblar, lakin islahatların təsiri gecikib, əvvəlki işlər çətin araşdırılır.

Hüquqşünas Dorian Matlija bildirir ki, Albaniyada korrupsiyanın yayılması artmayıb, sadəcə müsbət tərəfi odur ki, məsuliyyətə cəlb etmək üzrə qurumlar daha aktivləşib. Lakin korrupsiyanın qarşısını almaq mexanizmləri zəifdir. Bu məsələlər Avropa Komissiyasının 2025-ci il hesabatında da qeyd olunub.

2023-cü ildə aparılan sorğuya görə, respondentlərin 52 faizi korrupsiya təzyiqi ilə qarşılaşdığını, 40 faizi isə rüşvət verdiyini bildirib. Politoloq Afrim Krasniqi siyasi sistemdə icra hakimiyyətinin çox mərkəzləşməsinin korrupsiyanın artmasına səbəb olduğunu deyir.

Albaniyanın Avropa İttifaqına üzvlük ümidlərinin qorunması üçün islahatların davam etdirilməsi vacibdir. SPAK kimi qurumlar güclənərək siyasi təsirdən azad olan institut kimi fəaliyyət göstərməyə çalışır.