ABŞ-da inflyasiya artaraq faiz artırımı ehtimallarını gücləndirdi

ABŞ-da istehlak qiymətləri sentyabrda artıb. Bu, aralıq seçkilərdən əvvəl açıqlanan son inflyasiya hesabatıdır və faiz artırımı ehtimalını yüksəldir.

İllik inflyasiya 3,4 faizdən 3,7 faizə yüksəlib. Aylıq müqayisədə qiymətlər 0,6 faiz artıb, bu barədə Əmək Nazirliyinin Statistik Bürosu çərşənbə günü məlumat verib.

Qiymət artımını neft məhsulları sürətləndirib. ABŞ ilə İran arasındakı, həmçinin Rusiya və Ukrayna arasındakı gərginlik qlobal enerji qiymətlərinə təsir edib. Sentyabrda benzin qiymətləri 9,1 faiz artıb. Bu, İstehlak Qiymətləri İndeksindəki aylıq artımın yarısından çoxunu təşkil edir. Benzin qiymətləri ötən ilin eyni dövrü ilə müqayisədə 34,2 faiz yüksəlib.

"İranda davam edən məqsədsiz müharibə qlobal təchizat zəncirlərinə təsir edir, ərzaq və yanacaq qiymətlərini artırır," - iqtisadi düşüncə mərkəzi The Century Foundation-un baş iqtisadçısı Kayl Mur Al Jazeeraya bildirib.

Benzin qiymətləri yenə də qalxmaqda davam edir. Amerikan Avtomobil Assosiasiyasının məlumatına görə, benzinin orta qiyməti qalon başına 4,33 dollar (litri 1,14 dollar) təşkil edir. Bu rəqəm bir ay öncə 4,31 dollar idi. Dizel yanacağının qiyməti bir qalon üçün 6,29 dollar (litri 1,66 dollar) ilə ay əvvəlkindən yüksəkdir.

X sosial platformasında neft analizi üzrə ekspert Patrik DeHan bildirib ki, 2026-cı ildə benzin qiyməti 4 dolları ötdüyü günlərin sayı əvvəlki illərə nisbətən artıqdır: 158 gündür.

Yaşayış xərcləri də əvvəlki aya nisbətən 0,4 faiz artıb. Avqustda isə bu artım 0,3 faiz idi. Ümumi ərzaq xərcləri isə dəyişməyib.

Restoranlarda yeyilən yeməklərin qiyməti 0,2 faiz artıb, lakin həmin artım evdə yeyilən ərzaq qiymətlərinin 0,1 faiz azalması ilə tarazlanıb.

Qida məhsullarından toyuq qiymətləri 0,7 faiz, meyvə-tərəvəz isə 0,5 faiz bahalaşıb. Şirə qiymətləri 1,1 faiz qalxıb. Südün qiyməti isə 2,1 faiz, mal ətinin qiyməti isə 0,9 faiz aşağı düşüb.

Süni intellekt infrastrukturuna böyük investisiyalar səbəbindən kompyuter proqramları və aksesuarlarının qiymətləri ötən ilin eyni dövrü ilə müqayisədə 28 faiz artıb.

"Süni intellekt sahəsindəki inqilab böyük rol oynayır. Data mərkəzləri, süni intellekt şirkətləri və modellərinə onlarla milyard dollar yatırılır," - Parabellum İnvestment-in rəhbəri Rami Kassis Al Jazeeraya açıqlama verib.

Fed-ə təzyiq yaranır

Bu inflyasiya məlumatları ABŞ Federal Rezervinin bu ayın sonundakı faiz qərarından bir neçə gün əvvəl açıqlanır. Keçən ay ABŞ-ın mərkəzi bankı faizləri 25 baza balı artıraraq 3,75–4,00 faiz aralığına gətirib. Bu, üç ildən sonra ilk artım idi.

İqtisadçılar Fed-in yenidən faiz artırıb-artırmayacağına görə iki qrupa bölünüb. CME FedWatch-ın məlumatına görə, faizlərin 3,75–4,00 faiz aralığında qalması üçün 52,9 faiz, 4,00–4,25 faizə yüksəlməsi üçün isə 47,1 faiz şans var.

Bu inflyasiya məlumatları Respublikaçılara noyabrın 3-də keçiriləcək aralıq seçkilərdə təzyiq yaradır. Reuters/Ipsos sorğusu göstərib ki, amerikalıların təxminən 78 faizi prezident Donald Trampın siyasətini qiymət artımlarına görə günahlandırır.

İnflyasiya hesabatından sonra ABŞ bazarları ucuzlaşıb. Nasdaq 0,8 faiz, S&P 500 isə 0,6 faiz enib. Dow Jones Sənaye Orta indeksi isə ticarətin ortasında təxminən sabit qalıb.