Çinin qabaqcıl süni intellekt tədqiqatçıları üçün ölkə sərhədləri getdikcə daha çox bağlanır. Tədqiqatçılar, startap qurucuları və özəl şirkət rəhbərləri səfərlərinə əvvəlcədən hökumətin razılığını almaqla məhdudlaşdırılır.

Bu məhdudiyyətlər Pekinin süni intellekt sektorundakı beyin axınını idarəetmə strategiyasının bir hissəsidir. Qlobal texnologiya sənayesi süni intellekt modellərinin tərtibatı və optimallaşdırılması sahəsində yüksək ixtisaslı mütəxəssis tələbatında artım müşahidə edir.

2025-ci ilin martında Wall Street Journal məlumat vermişdi ki, Çin hökuməti süni intellekt sahəsində ən önəmli tədqiqatçı və qurucuları Amerikaya səfər etməkdən çəkindirməyə çalışırdı. Bu, Pekinin iqtisadi sərvət və milli təhlükəsizlik baxımından süni intellekti ciddi şəkildə qorumağa başladığını göstərir.

Manus və Meta şirkətləri arasındakı 2 milyard dollarlıq razılaşmanın araşdırılması ilə bağlı məhdudiyyətlər daha da güclənib. Çin hökuməti Manus-un iki qurucusunun ölkədən çıxmasına qadağa qoyub. Məhkəmə və tənzimləyici araşdırmalar əsasında, Meta şirkətinin bu süni intellekt startapını satın almasının Çin xarici investisiya qaydalarına uyğun olub-olmadığı araşdırılır.

Manus-un qurucuları hazırda Pekinin tələbini yerinə yetirmək üçün şirkəti Meta-dan geri almaq məqsədilə xarici investorların köməyi ilə təxminən 1 milyard dollar kapital toplamağı nəzərdən keçirirlər.

Şərq və Qərb arasında süni intellekt yarışması indiyədək heç olmadığı qədər yaxınlaşıb. Stanford Universitetinin ən son indeksi göstərir ki, 2026-cı ilin mart ayına olan vəziyyətdə ABŞ və Çin modelləri arasındakı performans fərqi yalnız 2.7%-ə enib, halbuki 2023-də bu fərq təxminən 31% olub.

ABŞ hələ də modellərin keyfiyyəti və yüksək təsirli patentlər sahəsində liderdir, lakin Çin universitetləri və araşdırma mərkəzləri nəşrlər, istinadlar və patent sayında sürətlə irəliləyir, hətta bəzi sahələrdə qabaqlayırlar.

Çin eyni zamanda ABŞ kapitalının öz əsas süni intellekt şirkətlərinə axınını da məhdudlaşdırır, şirkətlərin Amerika investorlarından maliyyə alması üçün hökumətin təsdişi tələb olunur. Belə şirkətlər sırasında Moonshot AI, StepFun və ByteDance yer alır.

Bu səfər məhdudiyyətləri iqtisadi tədbirlərin artması fonunda baş verir. 2025-ci ildə Çin yüksək texnologiyaya aid 14 nadir torpaq metallarının ixracına iki mərhələdə məhdudiyyət qoyub. Eyni zamanda, dövlət maliyyələşdirilən məlumat mərkəzləri xarici süni intellekt çiplərindən istifadə etməyə qadağa alıb.