Nepal-Tibet sərhədində baş vermiş ölümcül daşqınlarda sağ qalanlar axtarışı ilə məşğul olan xilasedicilər cümə günü təbii hövzədən daşan dağıntı yığınının yaratdığı yeni daşqın təhlükəsi səbəbindən əməliyyatları müvəqqəti dayandırmışdılar. Lakin sonra xilasetmə işlərinə yenidən davam olunub.

Şahidlər bildirirlər ki, cümə günü Nepalın Tibet sərhədində, Rasuva rayonunda sakinlər çayın səviyyəsinin yüksəlməsi təhlükəsindən qorunmaq üçün təpələrin yamacına qaçıblar. Həm Nepal, həm də Çin hökumətləri baş vermiş fəlakətdə ən azı 543 nəfərin həlak olduğunu açıqlayıblar.

Polis və turizm rəsmiləri Nepal ərazisində itkin düşən 826 nəfərdən 500-dən çoxunun xarici vətəndaş olduğunu bildiriblər. Onların arasında Hindistandan 177, ABŞ-dan 90, Avstraliyadan 34, Böyük Britaniyadan 33 və Kanadadan 25 nəfər var. Çin dövlət mediası isə Tibet sərhədində ən azı 558 nəfərin itkin olduğunu, onların 260-dan çoxunun xarici vətəndaş olduğunu açıqlayıb.

Çərşənbə günü daşqın Katmandu ilə Tibetdəki Lhasa arasında olan və yürüşçülər tərəfindən çox istifadə olunan marşrut boyunca enerji stansiyalarını, yolları və körpüləri dağıdıb.

Çin dövlət telekanalı CCTV-nin yayımladığı reportajda bildirilir ki, palçıqlı sürüşmədən yaranan dağıntı yığını üzərində formalaşan süni göl cümə günü daşaraq xilasedicilərin getdiyi ərazilərə su axıdır. Bu isə əməliyyatların qısa müddətə dayandırılmasına səbəb olub.

Cümə səhəri Nepalın Bagmati əyalətində Nuvakot rayonunun mərkəzi Bidurda Trishuli çayının yenidən yüksəlməsi və Çin sərhədinə yaxın gölün qabarması xilasedicilərin işinə maneə yaradıb.

Xilasedicilər təhlükəsizlik səbəbindən həmin ərazidən çıxarılıb, evlərinə qayıtmaq istəyən sakinlər təxliyəyə yenidən çağırılıblar.

Əvvəllər Trishuli çayının sahilində yerləşən Bidur indi zəlzələ nəticəsində yaranan dağıntılarla üz-üzədir. Çərşənbə günü səhər palçıq və daş axını evlərin çoxunu məhv edib. Sağ qalanlar isə suyun içərisində binalara və ağaclara yapışdıqlarını söyləyiblər.

Beton qalıqları olan bank, idarə binası və bankomat kabini qismən qalmasına baxmayaraq, palçığın altındadır. Rəsmilər orada hələ bədənlərin ola biləcəyini, lakin bərpasının çox riskli olduğunu bildirirlər.

Yaxınlıqda yerli sakinlər palçıqla örtülmüş yolda toplaşaraq itirdikləri yaxınlarını çağırır və qalan əşyalarını çıxarmağa çalışırlar.

Yol və nəqliyyat infrastrukturu ciddi ziyan çəkdiyi üçün əksər ərazilər ancaq ordunun helikopterləri ilə əldə edilə bilir. Bidurda ordu düşərgəsində xilasedici və hərbi helikopterlər hər beş dəqiqədən bir uçaraq travmatizmdən əziyyət çəkən insanları gətirirlər. Çoxları bildirirlər ki, daşqınlarda bir neçə dəqiqə ərzində sevdiklərindən, evlərindən və hər şeylərindən məhrum olublar.

Beynəlxalq ictimaiyyət Nepal və Tibetdə daşqınlardan əziyyət çəkmiş bölgələrə yardım çatdırmaq üçün təcili tədbirlər görür.

Nepal isə axtarış-xilasetmə əməliyyatlarının mürəkkəb olduğuna baxmayaraq hələlik xarici yardıma ehtiyac olmadığını açıqlayıb.

Nepal Xarici İşlər Nazirliyinin sözçüsü Lok Bahadur Çetri cümə günü bildirib: “Yardım təklifi təbiidir. Təhlükəsizlik qurumlarımız axtarış və xilasetmə işlərini davam etdirir. Bu anda xarici yardıma ehtiyacımız yoxdur.”

The Kathmandu Post qəzeti Hindistan, Çin, ABŞ, Böyük Britaniya, Yaponiya, Cənubi Koreya, Şri Lanka və Banqladeş hökumətlərinin xilasetmə əməliyyatlarında öz qruplarını iştirak etdirmək üçün icazə istədiyini yazıb.

Cenevrədə isə Nepalın əvvəlki BMT səfiri Dinesh Bhatara bildirib ki, hökumətin xarici yardımı qəbul etməməyi Rasuwa rayonu və Çin Tibet sərhədi ilə bağlı həssaslığı nəzərə ala bilər.

O Reuters-ə deyib: “Bölgənin mövqeyindəki həssaslığı düşünərək xarici komandaların qəbul edilməməsinə qərar verilib.”

Lakin Lok Bahadur Çetri qeyd edib ki, Nepallı xilasedici qruplar əməliyyatları idarə edir və xarici yardımı rədd etmək qərarı Çinlə bağlı xüsusiyyətlərdən irəli gəlmir.

Çin hakimiyyətindən Tibetdə dağıntıların miqyası barədə az məlumat yayılıb. Tibet normal şəraitdə belə ən sərt nəzarət olunan Çin torpaqlarıdır. Çin mediası yalnız qısa məlumatlar yayıb, orada üç ölüm qeydə alınıb. Daha çox xilasetmə işlərinə diqqət yetirilib.

Cümə günü Nepal ordusunun helikopterləri su basmış su elektrik stansiyasındakı tuneldə tələyə düşmüş təxminən 100 nəfəri azad etməyə çalışırdılar.

Nepal ordusunun mətbuat katibi Raca Ram Basnet deyib: “Diqqətimiz insanları tapmaq və xilas etməkdədir. Bəziləri Trishuli 3A su elektrik stansiyasının tunelində tələyə düşüblər.

İki helikopter göndərilib, amma tunel girişlərini tapmaq çətin olduğundan işlər mürəkkəbdir. Xilas edilmişlərə ehtiyacları olan yardım göstərilir.”

Baş nazirin ofisi ordunun çətin şəraitdə çalışdığını və tuneldə tələyə düşən 350 işçi və yerli sakinlərin xilas edildiyini bildirib.

Xilasetmə qrupları tibətdən yaxın Nepalin Chitvan rayonunda meyitlər tapıb. Yaralıların çoxu qabaqcıl tibbi yardıma göndərilib, 100-dən artıq insan isə Nepal ordusunun helikopterləri ilə xilas edilib.

CCTV qeyd edib ki, cümə günə qədər 499 Çin vətəndaşı və 555 xarici vətəndaş fəlakət zonasından çıxarılıb.

Agence France-Presse və Reuters-in məlumatları əsasında