Çin, Yeni Zelanda Xarici İşlər Nazirliyinin məlumatına əsasən, Tayvan səfərinə görə dörd Yeni Zelanda parlament üzvünü bir il müddətinə səyahətdən məhrum edib.

Yerli media cümə günü yazıb ki, bu qadağadan deputatlar may ayında səfərdən qayıtdıqdan sonra xəbər tutublar. Çin səfirliyi isə bildirib ki, deputatlar üzr istəsələr, qadağanın azaldılması və ya ləğvi mümkündür.

Çin Tayvanı öz ərazisi hesab edir və ada ilə xarici əlaqələri məhdudlaşdırmağa çalışır.

Lakin nazirliyin sözçüsü BBC-yə açıqlamasında deyib ki, bu, Çin tərəfindən Yeni Zelanda deputatlarına Tayvana səfərlərinə görə ilk dəfə tətbiq olunan səyahət qadağasıdır və nazir Winston Peters bu qərardan təəccübləndiyini bildirib.

Sözçü qeyd edib: "Yeni Zelanda deputatları onilliklərdir Tayvana səfər edir və bu səfərlər Yeni Zelandiyanın Bir Çin siyasəti ilə ziddiyyət təşkil etmir."

May ayında baş tutan səfərdə hakim koalisiyanın üzvləri Maureen Pugh, David Wilson və Laura McClure ilə yanaşı, müxalifət İşçi Partiyasından Duncan Webb iştirak edib.

"ACT" partiyasından McClure səyahət qadağasını "bir növ xarici müdaxilə" adlandırıb və Tayvana səfərindən üzr istəməyəcəyini bildirib, "New Zealand Herald" yazıb.

O, Radio New Zealand-a deyib ki, qadağanın ona veriləcəyinə "çox təəccüblənib və şoka düşüb", çünki belə səfərlər əvvəllər də olub.

McClure əlavə edib ki, Yeni Zelanda deputatlarının "dünyada sərbəst hərəkət etmək hüququ var."

O, bunun "azad bir demokratiyada yaşamağın bir hissəsi olduğunu" vurğulayıb.

Yeni Zelanda xarici işlər naziri Peters Pekində və Velinqtonda nazirliyin əməkdaşlarına məsələni Çin hakimiyyətləri ilə müzakirə etməyi tapşırıb. Məqsəd keçmiş təcrübədən fərqi daha yaxşı anlamaqdır, sözçü əlavə edib.

Yeni Zelanda 1972-ci ildə Pekinlə rəsmi diplomatik əlaqələr qurub və o vaxtdan bəri Bir Çin siyasətini davam etdirir. Ölkə rəsmən yalnız Pekinlə əlaqə saxlayır, Taypey ilə deyil.

Lakin digər bir çox ölkə kimi, Yeni Zelanda Tayvanla da müntəzəm əlaqələr saxlayır.

Keçən il Yeni Zelanda deputatları qrup şəklində Tayvan səfəri zamanı Tayvan prezidenti Lai Çing-te ilə görüşüb. Çin səfirliyi səfəri tənqid edərək deputatları "Tayvan müstəqilliyi ayrılıkçı qüvvələri ilə əlbir olmaqda" ittiham edib.

Pekin eyni zamanda ötən ilin oktyabrında Yeni Zelanda qanunvericilərini Velinqtonda Tayvanın faktiki səfirliyi tərəfindən təşkil olunan qəbulda iştirak etdiklərinə görə də qınayıb.

Tayvan Çin tərəfinin diplomatik əlaqələrinə müdaxilə etməyə çalışdığını əvvəlcə də bəyan edib.

Ötən ay Tayvan prezidenti Lai Çing-te Afrika ölkəsi Esvatinini ziyarət edib. Bu ölkə Tayvanın Afrikadakı yeganə diplomatik müttəfiqidir. Hökumət bildirib ki, səfər, Çin təzyiqi səbəbindən Afrikadakı bəzi ölkələrin üzərindən uçuşa qoyduğu qadağa üzündən ləğv edilə bilərdi.

Tayvanın xarici işlər naziri Lin Çia-lung sonradan Yeni Zelanda nümayəndə heyətinin səfəri barədə paylaşımda Esvatini səfərini də qeyd edib.

O, Facebook-da yazıb: "Prezident Lai-nin Esvatiniyə son səfəri dünyaya bir daha Tayvan diplomatiyasının qarşılaşdığı çətinlikləri göstərdi."

Lin əlavə edib ki, Yeni Zelanda deputatlarının səfəri "yalnız Yeni Zelanda Parlamentinin Tayvandan dəstəyini göstərmədi, həm də Tayvanla Yeni Zelanda arasındakı dostluğu gücləndirdi".

Çin əvvəllər ABŞ qanunvericilərinə, o cümlədən 2022-ci ildə keçmiş Nümayəndələr Palatasının spikeri Nensi Pelosi-yə Tayvana səfərlərinə görə sanksiyalar tətbiq edib.

Sonrakı il Çin ABŞ nümayəndəsi Maykl Makkol-a da sanksiya qoydu və onun Tayvana səfərinin "Tayvan müstəqilliyi ayrılıkçı qüvvələrinə ciddi yanlış siqnal verdiyini" iddia etdi.