Kainatdakı maqnit sahələrinin ən böyük xəritəsi alimlərə ən əsas və sirli qüvvələrdən birini öyrənməyə imkan verəcək.

Avstraliyanın Milli Elmi Agentliyi tərəfindən rəhbərlik edilən beynəlxalq komanda CSIRO təxminən 4 milyon qalaktikadan gələn işığın qırılması və qalaktikalararası məkanda hərəkətini ölçməklə maqnit sahələrini xəritələşdirib.

Dr Alec Tomson, CSIRO astronom və astrofiziki, Yer, ulduzlar, qalaktikalar və qalaktikalararası məkanda olan maddələrin maqnit sahələrinin olduğunu deyib. O bildirib ki, bu xəritə kainatın və yaşadığımız qalaktikanın fizikasına dair vacib sualları araşdırmağa imkan verəcək.

"Biz hələ də kainatda maqnit sahələrinin necə yarandığını və Böyük Partlayışdan sonra zamanla necə dəyişdiyini tam bilməyirik. Bu xəritə bu suallara cavab axtarmağa və maqnit kainatının detalları üzərində işləməyə kömək edəcək."

Hazırda çap olunan ensiklopedik xəritəyə "SPICE_RACS" adı verilib. O, Avstraliyanın Kvadrat Kilometr Array Pathfinder adlı ən güclü radio teleskop massivindən istifadə etməklə hazırlanıb. Bu teleskop Qərbi Avstraliyadakı İnyarrimanha Ilgari Bundara rəsədxanasında yerləşir və səmanı geniş ərazilərdə skan etmək, uzaq qalaktikalara nüfuz etmək qabiliyyətinə malikdir.

Məqalənin müəllifi və Kvadrat Kilometr Array rəsədxanasının baş elmi işçisi, professor Noyomi MakKlur-Qriffits əvvəlki cəhdlərin cənub səmasını belə tam əhatə etmədiyini deyib.

“Son 20 ildə əsasən eyni məlumat bazası ilə işləyirdik. İndi isə kainatın maqnit strukturlarına dair çox daha detallı və geniş məlumatla böyük suallara cavab tapa bilirik.”

Əvvəlki cəhdlərdən beş dəfə böyük və daha ətraflı olan məlumat bazası alimlərin istifadəsinə verilib və Avstraliya Astronomiya Cəmiyyəti tərəfindən nəşr olunub.

Məqalənin müəllifi olmayan, UNSW Sydney-də astrofizik professor Liza Harvi-Smith bildirib ki, kosmosda hərəkətə səbəb olan iki əsas qüvvə vardır: cazibə qüvvəsi və elektromaqnetizm.

“Cazibə qüvvəsi bizi Yerə çəkir, planetdə qalmağımıza səbəb olur. O, Yerin Günəş ətrafında fırlanmasını, Ayın Yerin ətrafında dövr etməsini təmin edir,” deyə o əlavə edib.

Elektromaqnetizm isə digər əsas qüvvədir. Maqnit sahələri təbii şəkildə yaranır, maqnitlərdə və qədim pusullarda istifadə olunur, həmçinin işıq və rəngin yaranmasına səbəb təşkil edir. Maqnit sahəsi Yerin nüvəsində yüklü hissəciklər və ərimiş metalları hərəkəti nəticəsində yaranan fiziki xüsusiyyətdir.

“Yer özü maqnitdir, görünməz maqnit sahəsini yaradır,” deyə Liza Harvi-Smith söyləyib. “Bu sahə bizə şimal və cənub istiqamətini göstərir ki, bu çox faydalıdır.

“Eyni prinsipi kosmosa da tətbiq etdikdə görürük ki, digər obyektlər də maqnit sahəsinə malikdir. Ulduzlar və qalaktikalar da maqnit sahələri yaradır. Kosmosun ən boş və geniş bölgələrində belə maqnit sahələrini müşahidə edirik.”

Professor məlumatların “hər kəs üçün açıq depozit kimi təqdim olunmasının möhtəşəm olduğunu” deyib.

“Xəritənin hazırlanması nəticə deyil. Əsl nəticə gələcək illərdə alimlərin ulduz əmələ gəlmə bölgələri və müxtəlif qalaktikalar üzərində apardığı tədqiqatlarla ortaya çıxacaq. Bu xəritə sayəsində çoxsaylı yeni kəşflər baş verəcək.”