ABŞ prezidenti Donald Trampın administrasiyası Şimali Amerikada istehsal olunan nəqliyyat vasitələrində regional istehsal payını artırmaq niyyətindədir. Bu, ABŞ-Meksika-Kanada Razılaşması (USMCA) ticarət sazişi çərçivəsində üstünlük əldə etmək üçündür. Planlaşdırılır ki, yerli məzmun 82 faizə yüksəldilsin və bunun 50 faizi ABŞ-da istehsal olunsun.

Əvvəlcə "Reuters" agentliyi məsələ ilə tanış olan dörd anonim mənbəyə istinadən xəbər verib. Bildirilib ki, bu təklif USMCA-nın Meksiko Siti şəhərində yenidən müzakirəsi zamanı ortaya çıxıb. Lakin Kanada danışıqlarda iştirak etməyib.

Əgər bu dəyişiklik qəbul olunarsa, o, indiki USMCA-dan ciddi fərqlənəcək. Hazırda USMCA sərnişin avtomobillərinin "əsas hissələrinin" 40 faizinin yüksək əmək haqqı olan ərazilərdə, yəni ABŞ və ya Kanadada istehsalını tələb edir.

Yük maşınlarında bu hədd 45 faizdir. Ümumilikdə, Şimali Amerikada istehsal olunan avtomobillər USMCA çərçivəsində üstünlük əldə etmək üçün 75 faiz regional tərkibə malik olmalıdır.

Avtomobil sənayesi rəsmiləri bildirib ki, ABŞ Ticarət Nümayəndəsi Ceymison Qrir Meksika ilə danışıqlara başlayacaq və Kanadaya "qəbul et və ya imtina et" təklifini verəcək.

USMCA-nın yenidən nəzərdən keçirilməsi üçün iyulda keçiriləcək danışıqlarda Kanadanın olmaması ABŞ ilə Kanada arasındakı gərginliyin artdığı dövrə təsadüf edir.

USMCA 2020-ci ildə Şimali Amerika Azad Ticarət Razılaşmasının yerini almaq üçün yaradılıb. Bu, ildə təxminən 1,6 trilyon dollar dəyərində üçtərəfli gömrüksüz ticarət zonası təmin edir. Lakin Tramp ötən il Kanadadan və Meksikadan avtomobillərə və komponentlərə 25 faiz gömrük rüsumu, həmçinin polad, alüminium və misə 50 faiz rüsum tətbiq edib.

Qrir yaxşılaşdırılmış ticarət razılaşmasında Meksika və Kanadadan olan əsas məhsullara müəyyən səviyyədə rüsumların saxlanacağını bildirib. Buna baxmayaraq, tərəfdaşlar bəzi üstünlük tariflərinə sahib ola bilərlər. Hazırda Yaponiya, Cənubi Koreya, Avropa İttifaqı və Birləşmiş Krallıqdan gələn avtomobillər Kanadadan və ya Meksikadan olanlardan daha aşağı tariflərlə idxal olunur.

İqtisadi dəyişikliklər

Tarixən tariflərlə bağlı qeyri-müəyyənlik şəraitində olan Kanada iqtisadiyyatı ikinci rübdür ötən il ilə müqayisədə geriləyib.

Kanada Statistika İdarəsi bildirib ki, ölkənin ümumi daxili məhsulu (ÜDM) birinci rübdə illik əsasda proqnozlardan 0,1 faiz aşağı düşüb. Bu, ötən ilin dördüncü rübündə 1 faiz azalma ilə müqayisədə daha yaxşıdır. Lakin rüblük müqayisədə birinci rübün ÜDM-i əvvəlki ilə nisbətən dəyişməz qalıb.

Oxford Economics-in Kanada iqtisadiyyatı üzrə direktoru Toni Stillo qeyd edib: “2027-ci ilə qədər artım proqnozumuz USMCA-nın müsbət yenilənməsindən, Yaxın Şərqdə müharibənin tez başa çatmasından və Hörmüz boğazında normal ticarətin bərpasından asılıdır.” O əlavə edib ki, “iqtisadiyyat gələcəkdə çətin və dalğalı dövr keçirə bilər.”

Kanada iqtisadiyyatını güclü şəkildə Trumpın tətbiq etdiyi tariflər təsir edir. Tramp ölkəni ABŞ-ın 51-ci ştatı etmək təhlükəsi ilə hədələyib. Baş nazir Mark Karni iqtisadiyyatı ABŞ-dan uzaqlaşdırmaq və şaxələndirmək vədiylə seçilib.

Bu siyasətin bir hissəsi olaraq, Kanada ikinci ən böyük ticarət tərəfdaşı Çinlə iqtisadi əlaqələri möhkəmləndirir. Çinlə uzun müddət münasibətlər donmuşdu, lakin son vaxtlar vəziyyət dəyişib.

Çin Xarici İşlər Naziri Vanq İ cümə günü Kanada Xarici İşlər Naziri Anita Ananda ilə görüşdə Kanadanın 2030-cu ilə qədər Çinə ixracatı 50 faiz artıra biləcəyini deyib.

Vanq üç günlük Kanadaya dövlət səfərindədir, bu, on il ərzində bir Çin xarici işlər nazirinin ilk səfəridir. O, Kanadanın Çinə ixracatını ölkələr arasındakı əlaqələrin sürətinə görə 100 faiz artırmasının mümkünlüyünü vurğulayıb.

Yanvar ayında Kanada və Çin elektrik avtomobillərinə tətbiq olunan tarifləri azaltmaqla bağlı ilkin ticarət razılaşması imzalayıb.

Ananda görüşdə qeyd edib: “Kanada iqtisadiyyatını genişləndirməyə və ticarət əlaqələrini şaxələndirməyə səy göstərir.”

Kanada gərginliklərə baxmayaraq ABŞ-la güclü əlaqələr qurmağa çalışır.

Cümə axşamı New York İqtisadi Klubunda çıxış edən Karni bildirib ki, iki ölkə müqavilənin yenilənməsini müzakirə edərkən yeni tərəfdaşlıq qurmalıdır.

Karni deyib ki, “əsil tərəfdaşlıq” qlobal rəqabətlə üzləşən müəyyən sahələrdə əməkdaşlığı yenidən düşünməlidir. O xəbərdarlıq edib: “Biz inteqrasiyanın silaha çevrildiyi bir dünyada yaşayırıq,” buna görə də Kanada ABŞ-dan uzaqlaşır və digər ölkələrlə ticarət müqavilələri imzalayır.

Karni əlavə edib: “Bu tərəfdaşlıqlarda əsas məqsəd strateji müstəqilliyimizi artırmaqdır. Çünki inteqrasiyanın silaha çevrildiyi bir dünyada yaşamağımızdan danışırıq. Öz qida, yanacaq və müdafiəsini təmin edə bilməyən ölkə həqiqətən müstəqil deyil.”