Snowy Hydro 2.0 layihəsi ilkin qiymətinin 12 dəfə çoxuna başa gəlib, lakin CEO daha pis olacağını deyir

Snowy Hydro 2.0 layihəsinin qiyməti 25 milyard dollara qədər yüksəlib. Yenidən qiymətləndirmə göstərir ki, uzun müddət gecikən bərpa olunan enerji layihəsi onilliyin sonuna kimi başa çatmayacaq.

Turnbull hökumətinin 2017-ci ildə 2 milyard dollarla təqdim etdiyi Kosciuszko milli parkındakı layihənin dəyəri zamanla kəskin artıb. 2023-cü ildə isə qiymət 13 milyarda yaxınlaşdı, tikinti işlərinin 2028-ci ilin sonuna qədər tamamlanması planlaşdırılırdı.

Lakin Snowy Hydro şirkətinin cümə axşamı axşamı açıqladığı yeni proqnozlar layihənin ən az 22,2 milyard dollar, ehtimal ki, 25 milyard dollaradək başa gələcəyini göstərir.

Tunelin açılması işləri artıq 65 faiz tamamlanıb, əsas qazıntılar isə son mərhələdədir. Yeni yeraltı elektrik stansiyasının tikintisi gedir, layihədə təxminən 5.000 işçi çalışır.

Layihənin yenilənməsi göstərir ki, Snowy 2.0 2029-cu ilə kimi tam olaraq işə düşməyəcək.

Albanese hökuməti yaxın həftələrdə Snowy 2.0 üçün əlavə nəzarət və maliyyələşdirmə strukturlarını açıqlayacaq. Əlavə vəsaitlərin verilməsi və mümkün özəl maliyyələşmə planlaşdırılır.

Layihə bir sıra çətinliklərlə üzləşib – başlıca problemlər arasında mütəxəssis qazma maşınının sərt qayada ilişib qalmaları və gecikmələr yer alır. Layihənin təqvimi və qiymət artımları onun unikal xarakteri və mürəkkəb texniki tələblərinə bağlanır.

Florence adlanan qazma maşını hələ də 15 km-lik tunelin yarısına çatmayıb.

Əsas podratçı, Future Generation Joint Venture (FGJV) şirkəti isə “qiymət təxminləri ilə bağlı çətinliklərlə” üzləşib.

2018-ci ilin sonlarında layihə təsdiqləndikdən sonra daha ətraflı texniki təhlillər tələb olunub. FGJV istehsal hədəflərini ödəyə bilməyib, həm də qiymət və planlama göstəricilərində uğursuzluq olub. Tikinti maşınları, xidmətlər və işçi qüvvəsi üçün qlobal qiymət artımları ilkin təxminləri üstələdi.

Layihənin məqsədi mövcud iki Snowy su anbarını ən uzunluğu 27 km olan tunellərlə birləşdirməkdir. Tamamlanaqdan sonra saatda 2.200 meqavat enerji istehsal edib, 350.000 meqavat-saat enerji saxlama gücünə sahib olacaq.

Xərclərin artmasına və təxirə baxmayaraq, Snowy Hydro şirkətinin baş direktoru Dennis Barnes vəziyyətin daha pis ola biləcəyini deyib.

“Bu layihə inanılmaz dərəcədə mürəkkəbdir, hətta nəhəng layihələr üçün belə səviyyədədir,” – deyə o bildirib.

“Əsas müqavilədə çox nöqsanlar var idi və layihə dayanmışdı. Mənim xoşuma gələn odur ki, əgər yenilənmə olmasaydı və podratçı ilə indi olan əməkdaşlıq münasibətlərimiz olmazdısa, vəziyyət daha pis ola bilərdi.

“Müsbət tərəfi budur ki, layihə indi öz ritmini tapır.”

Barnes icmanın Snowy 2.0-a inamının sarsıldığından narahat olub-olmadığı barədə soruşulanda bu layihənin Avstraliyada bərpa olunan enerji üçün lazım olan saxlama gücünün yarısını təmin edəcəyini və elektrik qiymətlərini aşağı salacağını söyləyib.

Snowy 2.0 milli elektrik bazarında ən böyük saxlama və paylama enerji mənbəyi kimi fəaliyyət göstərəcək. Layihənin məqsədi dəyişkən külək və günəş enerjisini stabilləşdirmək və tələb aşağı olduqda artıq bərpa olunan enerjini qəbul etməkdir.

Layihə tələbin yüksək olduğu vaxtlarda ən yüksək güc istehsalını təmin edib, külək və günəş çıxışının az olduğu uzun müddətlərdə təchizatı gücləndirəcək.

Ən önəmlisi, layihə bazarın gərgin olduğu zamanlarda kəskin topdansatış qiymət artımlarını azaltmaq üçün əlavə təklif vermək məqsədi daşıyır.

“Əminəm ki, gələcəyin ən ucuz sistemi bərpa olunan enerjilər olacaq; bunlar Snowy nasoslu hidro, batareyalar və qaz sayəsində dəstəklənəcək,” – deyə Barnes açıqlayıb.

Enerji naziri Kris Bouen və maliyyə naziri Keti Qallaqer keçmiş Koalisiya hökumətini layihənin pis dizaynı və qiymət təxminlərinə görə ittiham edir, lakin Snowy 2.0 layihəsinin Avstraliyanın milli enerji şəbəkəsini gücləndirmək üçün zəruri olduğunu bildirirlər.

Mühamilə edilir ki, Labor Partiyası gecikmə və xərclərin artımı üçün keçmiş enerji naziri və hazırkı müxalifət lideri Angus Taylora məsuliyyət qoymağa çalışacaq.

“Hökumət bu layihənin qarşılaşdığı təzyiqlər barədə açıqdır və vergi ödəyiciləri, enerji istifadəçiləri və şəbəkə üçün ən yaxşı nəticənin əldə olunması üçün çalışır,” – deyə bəyanatda vurğulanır.

“Tamamlandıqda, Snowy proqramının nasoslu hidro gücünün genişləndirilməsi 2050-ci ilə qədər şəbəkənin lazım olan ümumi enerji saxlama gücünün yarısından çoxunu təmin edəcək, enerji təhlükəsizliyini gücləndirəcək və elektrik qiymətlərinin aşağı düşməsini təmin edəcək.”