ABŞ Ruandan olan vətəndaşın soyqırımıdakı rolunu gizlətdiyini araşdırır

ABŞ-ın Boston şəhərində federal məhkəmə Ruandan əsilli amerikalının 1994-cü il Ruanda soyqırımındakı rolunu gizlətməkdə ittiham olunan cinayət işi üzrə məhkəməyə başlayıb.

Prokurorlar bildirir ki, 55 yaşlı, dörd uşağın atası və ABŞ vətəndaşı olan Erik Nşimiyə 1994-cü ilin aprelində ölkədə çoğunluğu Hutu olan ekstremistlərin azlıq təşkil edən Tutsi etnik qrupuna qarşı soyqırımı xarakterli zorakılıqda iştirak etməkdə suçlanır. BMT tərəfindən soyqırımı kimi tanınan hadisələrdə təxminən 800.000 insan öldürülüb.

ABŞ Daxili Təhlükəsizlik Departamentinin istintaqçıları Nşimiyəni 2024-cü ildə Ohaydakı evində həbs edib. Onlar iddia edir ki, o, soyqırım zamanı Ruandada olduğu dövrdə verdiyi müsahibədə yalan danışıb. Üstəlik, 2019-cu ildə Boston məhkəməsində həmçinin soyqırımı törətmək ittihamı altında olan dostu naminə ifadə verərkən yalan ifadə verməkdə də ittiham olunur. Həmin dövrdə Butarə şəhərində tibb tələbəsi olan Nşimiyənin Tutsilərin öldürülməsi və zorlanmasında iştirak etdiyi vurğulanır.

ABŞ Nümayəndəsi köməkçisi Kristofer Luni məhkəmədə bildirib ki, zorakılıqda iştirak edən Hutular hökumətin qonşularını məhv etmə çağırışlarına cavab veriblər və Nşimiyə də bu qrupun içindədir.

Luni deyib: “O özü Tutsilərə hücum edib, onları öldürülmək və təcavüz olunmaq üçün başqalarına verib.”

2019-cu ildə məhkəmədə verdiyi ifadədə Nşimiyə soyqırımda iştirak etmədiyini, Hutu-çu Milli İnqilabi İnkişaf Hərəkatı və soyqırımı zamanı əsas günahlandırılan paramilitar qrup İnterahamwe ilə əlaqəsi olmadığını bildirib.

Nşimiyə bu inkarlara görə yalan ifadə vermək və məhkəmənin işinə mane olmaq ittihamları ilə üzləşib. Əgər günahkar bilinərsə, Tramp administrasiyası onun vətəndaşlığını ləğv etməyə çalışa bilər.

Etnik Hutu olan Nşimiyə deyir ki, zorakılıq başlamamışdan qabaq tətil üçün paytaxt Kiqaləyə gedib. O, apreldə ölkədə baş qaldıran xaos səbəbindən Butarəyə qayıda bilməyib və qaçqın kimi ölkəni tərk edib. Nəticədə ABŞ-a gəlib və 2009-cu ildə vətəndaşlıq alıb.

İşinin açılışı mərasimində Nşimiyə tünd göy kostyumda sakit olub və bəzən onu dəstəkləmək üçün gələn ailə və dostlarına gülümsəyib. Həbsindən bəri o, Boston yaxınlığındakı federal həbsxanada girovsuz saxlanır.

Prokurorlar daha çox Ruandadan gələcək ondan çox şahidin ifadəsini almağı planlaşdırırlar. Şahidlər Nşimiyənin soyqırım öncəsi pro-Hutu siyasi hadisələrdə iştirak etdiyini və bəzilərinin Butarədə soyqırımı aktlarında iştirakını gördüyünü bildirəcəklər.

Onun ailəsi 1994-cü il hadisələrinin sadə bir hekayədən mürəkkəb olduğunu deyir. Ailəsinin üzvü Epa Bizimana Al Jaziranın sorğusuna cavabında qeyd edib ki, sadəcə etnik Hutu olmaq həlledici jüri üzvlərini inandırmamalıdır.

Bizimana söyləyib: “Jüri bəzi şeyləri ilk dəfə öyrənəcək, amerikalılar da ilk dəfə bəzi məqamları başa düşəcək. Mən 1994-cü ildə ailəmlə Ruandadan qaçarkən 10 yaşım var idi.”

Müdafiə vəkilləri məhkəmədə deyiblər ki, Nşimiyə soyqırımı törədən Hutu qrupuna aid deyil. Onlar iddia edirlər ki, cinayət işi yalnız şahidlərin ifadələrinə əsaslanır. Bunların bəziləri onu yalnız fotoşəkillərini bir neçə dəfə göstərdikdən sonra tanıyıb, bəzilərinin isə illər ərzində soyqırımda iştirak edənlərə qarşı məhkəmələrdə fərqli ifadə verdiyi məlumdur.

Vəkillərdən Kurt Kerns bildirib ki, prokurorluğun işi sübutlara əsaslanır ki, yalnız Nşimiyə xarakter şahidi kimi ifadə verməyə gedəndən sonra, soyqırımdan 25 il sonra üzə çıxıb.

Kerns əlavə edib ki, Nşimiyə soyqırımın araşdırıldığı yerli və beynəlxalq tribunalardan, o cümlədən Ruanda üzrə Beynəlxalq Cinayət Tribunalından və Ruandadakı keçid ədalət sistemindən, yəni qacacaqadan heç vaxt məsul tutulmayıb.